Płyty gipsowe na ścianę – cena 2026 i realne widełki, które musisz znać

Nasz zespół daart Aktualizacja: 31 lipca 2026 r.

Jedna ekipa wyceni ściankę działową na 60 zł za metr kwadratowy, inna zażąda 200 zł za tę samą robotę, a Ty stoisz z telefonem w ręku i nie wiesz, czy przepłacasz, czy może ktoś tu próbuje Cię naciąć. Rynek zabudowy z karton-gipsu w Polsce roi się od rozbieżności, które wynikają nie z chciwości, lecz z realnych różnic w zakresie prac, jakości materiałów i regionu. Poniżej dostajesz konkretne widełki cenowe oparte na cennikach producentów i ankietach wśród ekip wykonawczych, z wyszczególnieniem, co dokładnie składa się na każdą pozycję i gdzie czają się ukryte koszty, o których nikt nie mówi w pierwszej wycenie.

Płyty gipsowe na ścianę cena

Rodzaje płyt gipsowych i ich ceny

Płyta gipsowa to nie jeden produkt, lecz cała rodzina materiałów o zróżnicowanych parametrach, a wybór konkretnego typu potrafi zmienić koszt inwestycji nawet o 40%. Zanim więc porównasz ceny u różnych sprzedawców, upewnij się, że porównujesz dokładnie to samo.

Najtańsza i najpopularniejsza pozostaje płyta standardowa (typ A wg PN-EN 520) o grubości 12,5 mm, wyceniana na 15-25 zł za metr kwadratowy. Jej rdzeń gipsowy pokryty kartonem sprawdza się wszędzie tam, gdzie wilgotność nie przekracza 60%, a temperatura utrzymuje się w granicach typowych dla pomieszczeń mieszkalnych. Na ścianach, które nie mają kontaktu z wodą, to wybór optymalny pod względem stosunku ceny do wytrzymałości.

W łazienkach, pralniach i kuchniach króluje płyta wodoodporna (typ H2 lub GKBI wg normy), rozpoznawalna po zielonym lub niebieskim kartonie. Jej rdzeń nasączony jest środkiem hydrofobowym, który obniża nasiąkliwość powierzchniową do poziomu poniżej 10%. Kosztuje 25-35 zł/m², a w pomieszczeniach mokrych zastąpienie nią płyty standardowej to nie kwestia estetyki, lecz warunek trwałości całej konstrukcji.

Tam, gdzie przepisy przeciwpożarowe wymagają podwyższonej odporności ogniowej (korytarze ewakuacyjne, obudowy pionów instalacyjnych w budynkach użyteczności publicznej), sięga się po płyty ogniochronne (typ F lub GKF), których rdzeń wzmocniony włóknem szklanym wytrzymuje temperatury przekraczające 1000°C przez określony czas. Cena: 35-45 zł/m². Na ścianie zwykłego mieszkania ich montaż to najczęściej przerost formy nad treścią.

Najdroższa w rodzinie jest płyta akustyczna (typ D lub specjalistyczna) o gęstości rdzenia sięgającej 1000 kg/m³, której masa i struktura thumią dźwięki o 5-10 dB lepiej niż standardowa. Stosuje się ją w pokojach hotelowych, kinach domowych i między mieszkaniami w budynkach wielorodzinnych, płacąc 40-60 zł/m². Różnica w cenie zwraca się tam, gdzie spokój snu albo prywatność są bezcenne.

Typ płytyOznaczenie wg PN-EN 520Cena (zł/m²)ZastosowanieKiedy NIE stosować
StandardowaA15-25Suche pomieszczenia, ściany, sufityŁazienki, piwnice, strefy mokre
WodoodpornaH2 / GKBI25-35Łazienki, kuchnie, pralnieNa zewnątrz, przy stałym kontakcie z wodą
OgniochronnaF / GKF35-45Obudowy pionów, korytarzeZwykłe pokoje bez wymagań p.poż.
AkustycznaD / specjalistyczna40-60Izolacja akustyczna, kino domoweTam, gdzie liczy się lekkość konstrukcji

Profile, wkręty i akcesoria, czyli co jeszcze siedzi w kosztorysie

Sama płyta to dopiero połowa wydatków. Ruszt nośny stanowią profile stalowe ocynkowane, a ich dobór zależy od przeznaczenia zabudowy. Profile przyścienne UW 50 i UW 75 kosztują 6-9 zł za metr bieżący, profile słupkowe CW 50 i CW 75 to 7-11 zł/mb. Przy suficie podwieszanym królują profile CD 60 (8-12 zł/mb) oraz przyścienne UD 27 (5-8 zł/mb). Na każdy metr kwadratowy gotowej zabudowy zużywa się orientacyjnie 3-4 mb profili nośnych i tyle samo przyściennych.

Wkręty samogwintujące TN 25 (do blachy) i TN 35 (do metalu) kosztują 10-20 zł za opakowanie 100 sztuk. Na metr kwadratowy ścianki zużywa się około 30-40 sztuk, więc przy większych realizacjach warto kupować je w kartonach po 500 lub 1000 sztuk, gdzie cena jednostkowa spada o 15-20%. Masa szpachlowa (5 kg za 15-25 zł) i taśma zbrojąca (5-10 zł za rolkę 50 m) zamykają listę akcesoriów montażowych.

Rzadko kiedy płyta gipsowa pracuje w pojedynkę. W ściankach działowych między pokojami warto ułożyć wełnę mineralną o grubości 5-10 cm (35-60 zł/m²), która oprócz izolacji termicznej poprawia tłumienie akustyczne o 8-12 dB. Folia paroizolacyjna (3-5 zł/m²) chroni wełnę przed wilgocią napływającą z ciepłej strony przegrody, zapobiegając skraplaniu się pary wodnej wewnątrz warstwy izolacyjnej.

Uwaga: stosowanie folii paroizolacyjnej w ściankach wewnętrznych budzi dyskusje w środowisku projektantów. W pokojach o normalnej wilgotności (sypialnie, salony) wystarczy samo rusztowanie z wełną. Folia staje się konieczna przy ściankach oddzielających pomieszczenia o różnicy temperatur powyżej 5°C, np. między ogrzewanym pokojem a nieogrzewaną garderobą.

Koszt robocizny przy montażu płyt gipsowych na ścianie

Cena, którą podaje ekipa, obejmuje najczęściej sam montaż rusztu i przykręcenie płyt, ale diabeł tkwi w szczegółach. Szpachlowanie, gruntowanie i malowanie to osobne pozycje, które potrafią stanowić 30-50% całego kosztu wykończenia. Zanim podpiszesz umowę, domagaj się wyceny rozbitej na etapy.

Ścianka działowa o prostej geometrii to najtańsza robota, wyceniana na 60-100 zł/m². Ekipa dwóch fachowców montuje ją w tempie 8-12 m² dziennie, więc ścianka 10 m² zajmuje im około jednego dnia roboczego. Cena rośnie, gdy konstrukcja wymaga wzmacnianych profili CW 75 zamiast CW 50 (potrzebne przy wysokościach powyżej 3 m), podwójnej warstwy płyt po każdej stronie albo otworów na drzwi.

Sufit jednopoziomowy kosztuje 70-120 zł/m² robocizny, a tempo pracy spada do 6-8 m² dziennie ze względu na konieczność pracy nad głową i precyzyjnego poziomowania rusztu. Podniesienie ceny powoduje każdy dodatkowy poziom, wnęka na oświetlenie LED czy schowany w suficie kanał wentylacyjny.

Sufit wielopoziomowy to zupełnie inna liga: 150-200 zł/m², a przy skomplikowanej geometrii z łukami i półkami stawki mogą sięgać nawet 250 zł/m². Praca wymaga precyzyjnego wyznaczenia poziomów laserem, wycinania krzywizn i ręcznego formowania narożników, co konsumuje czas w sposób trudny do zmierzenia w metrach kwadratowych.

Zabudowa skosów na poddaszu i wnęk okiennych to 80-150 zł/m². Trudność polega na dopasowaniu trójkątnych fragmentów płyt do nieregularnej geometrii dachu, gdzie każdy kąt inny. Wąskie paski płyt poniżej 20 cm szerokości są szczególnie nieekonomiczne, bo generują dużo odpadów i wymagają dodatkowego rusztowania.

Obudowa instalacji (pionów kanalizacyjnych, rur, kanałów wentylacyjnych) to 90-140 zł/m². Robotę komplikuje konieczność pozostawienia rewizji, czyli otworów umożliwiających dostęp do zaworów i liczników. Bez nich hydraulik nie dostanie się do awarii, a właściciel mieszkania zapłaci za kucie zabudowy, gdy przyjdzie co do czego.

Półki i nisze z płyt gipsowych to już rzemiosło bardziej niż rutyna: 100-200 zł/m² powierzchni roboczej. Każda półka wymaga wzmocnienia rusztu, by utrzymać obciążenie (typowo 20-30 kg na metr bieżący niszy), a krawędzie trzeba wykończyć narożnikiem aluminiowym lub listwą PVC. Bez tego narożniki szybko się wykruszą.

Typ zabudowyCena robocizny (zł/m²)Czas na 10 m²Trudność (1-5)Co podnosi cenę
Ścianka działowa60-1001 dzień2Otwory drzwiowe, podwójna warstwa płyt
Sufit jednopoziomowy70-1201-1,5 dnia3Oświetlenie LED, kanały wentylacyjne
Sufit wielopoziomowy150-2502-3 dni5Łuki, krzywizny, schowane oświetlenie
Skosy i wnęki80-1501,5 dnia4Nieregularna geometria, wąskie paski
Obudowa instalacji90-1401-2 dni3Rewizje, nietypowe kształty
Półki i nisze100-2001,5-2 dni4Obciążenie, narożniki, oświetlenie LED

Regionalne różnice w stawkach

Lokalizacja inwestycji wpływa na cenę robocizny silniej niż jakikolwiek inny czynnik. W Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Trójmieście ekipa z doświadczeniem i referencjami wycenia metr kwadratowy zabudowy na 90-150 zł. Wynika to z wyższych kosztów życia, większego popytu i obecności inwestorów komercyjnych gotowych płacić premię za terminowość.

Miasta liczące 100-300 tysięcy mieszkańców (Bydgoszcz, Lublin, Białystok, Rzeszów, Kielce) operują stawkami 70-120 zł/m². Różnica względem metropolii wynosi około 20-30%, ale jakość wykonania bywa porównywalna, bo najlepsi fachowcy z tych miast obsługują również okoliczne wsie i miasteczka.

Mniejsze miejscowości i tereny wiejskie to 60-100 zł/m², choć tu pojawia się problem dostępności ekip. Nie każda wieś ma doświadczonego montera, a dojazd i logistyka potrafią zjeść oszczędności. Zdarza się, że ekipa z miasta dojedzie, ale doliczy 300-500 zł za transport materiałów.

Ile kosztuje ścianka z płyt gipsowych gotowe wyliczenia dla 3 scenariuszy

Teoria teorią, ale budżet planuje się na konkretnych liczbach. Poniżej trzy realistyczne wyceny, z materiałami i robocizną, które możesz zweryfikować w marketach budowlanych i u lokalnych wykonawców.

Scenariusz 1: ścianka działowa 10 m²

Standardowa ściana między pokojem a sypialnią, wysokość 2,7 m, bez otworów drzwiowych, z pojedynczą warstwą płyt po każdej stronie i wełną mineralną 5 cm w środku. Materiały: płyta standardowa 20 m² × 20 zł = 400 zł, profile CW 50 i UW 50 około 40 mb × 8 zł = 320 zł, wełna 10 m² × 45 zł = 450 zł, wkręty, masa, taśma, narożniki razem około 150 zł. Sumaryczny koszt materiałów: 1320 zł. Robocizna przy stawce 80 zł/m² to 800 zł. Łącznie: 2120 zł, czyli 212 zł/m².

Wariant ekonomiczny (płyta cieńsza 9,5 mm, brak wełny, profile CW 50) zbija koszt materiałów do około 700 zł, a robocizna w tańszym regionie do 600 zł. Wychodzi 1300 zł, czyli 130 zł/m². Wariant premium z podwójną warstwą płyt i wełną akustyczną 10 cm podnosi cenę materiałów do 1800 zł, a robociznę do 1200 zł. Razem 3000 zł, czyli 300 zł/m².

Scenariusz 2: sufit podwieszany 20 m²

Jednopoziomowy sufit w salonie z obniżeniem o 10 cm, z taśmą LED wzdłuż obwodu i trzema punktami świetlnymi. Materiały: płyta standardowa 21 m² (z zapasem na docinki) × 20 zł = 420 zł, profile CD 60 i UD 27 około 80 mb × 10 zł = 800 zł, zawiesia ES 60 i łączniki krzyżowe około 250 zł, wkręty, masa, taśma, narożniki około 200 zł. Materiały razem: 1670 zł. Robocizna przy stawce 100 zł/m² to 2000 zł. Łącznie: 3670 zł, czyli 183 zł/m².

Wariant wielopoziomowy z dwoma spadkami i niszami na taśmy LED podwaja robociznę do 4000 zł, a materiały rosną do 2200 zł przez dodatkowe profile i większą ilość płyt na paski. Wychodzi 6200 zł, czyli 310 zł/m². To cena, przy której zaczyna się sensowna rozmowa o tym, czy wielopoziomowy sufit jest Ci naprawdę potrzebny.

Scenariusz 3: zabudowa skosów poddasza 15 m²

Poddasze z dachem o kącie 35°, zabudowa płytami do poziomu jętki, z wełną 15 cm między krokwiami i folią paroizolacyjną. Materiały: płyta standardowa 16 m² × 20 zł = 320 zł, profile CD 60 i przyścienne około 50 mb × 10 zł = 500 zł, wełna 15 m² × 50 zł = 750 zł, folia 15 m² × 4 zł = 60 zł, wkręty, masa, taśma około 180 zł. Materiały razem: 1810 zł. Robocizna przy stawce 120 zł/m² (skosy są trudniejsze niż ściany proste) to 1800 zł. Łącznie: 3610 zł, czyli 240 zł/m².

ScenariuszPowierzchniaMateriały (zł)Robocizna (zł)Razem (zł)Cena za m² (zł)
Ścianka działowa standard10 m²13208002120212
Ścianka działowa ekonomiczna10 m²7006001300130
Ścianka działowa premium10 m²180012003000300
Sufit podwieszany 1 poziom20 m²167020003670183
Sufit podwieszany wielopoziomowy20 m²220040006200310
Zabudowa skosów poddasza15 m²181018003610240

Ukryte koszty, o których ekipa nie wspomina w pierwszej wycenie

Pierwsza oferta to zwykle wierzchołek góry lodowej. Przygotowanie podłoża (czyszczenie, gruntowanie, wyrównanie) potrafi dołożyć 20-30 zł/m², jeśli ściana wymaga usunięcia starych powłok albo wyrównania tynkiem. Wywóz gruzu po wyburzeniu starej ścianki to 150-400 zł za kontener, w zależności od regionu i dostępności punktów składowania.

Malowanie po szpachlowaniu (gruntowanie plus dwie warstwy farby) to kolejne 25-45 zł/m², jeśli zlecasz je osobno. Wielu inwestorów zakłada, że ekipa od karton-gipsu pomaluje zabudowę, tymczasem szpachlowanie to ostatni etap ich pracy. Bez malowania ściana pozostaje szara i nieprzygotowana do użytkowania.

Uwaga: wymiana instalacji elektrycznej lub hydraulicznej przed zabudową to koszt, który trzeba zaplanować, jeśli planujesz ukryć rury albo kable w nowej ściance. Kucie i przeróbki po zabudowie są trzykrotnie droższe niż przed nią, bo wymagają demontażu fragmentu konstrukcji.

Termin ekspresowy (realizacja w ciągu tygodnia od zlecenia) winduje stawkę robocizny o 10-30%, bo ekipa musi przesunąć inne zlecenia albo dobrać więcej ludzi. W praktyce rzadko kiedy warto za to dopłacać, chyba że termin dyktuje umowa z najemcą albo sprzedaż mieszkania.

Jak obniżyć koszty zabudowy bez utraty jakości

Kupowanie profili w pełnych paletach (zwykle 100-200 mb) daje rabat 10-15% względem pojedynczych sztuk. Jeśli planujesz więcej niż jeden projekt w ciągu roku, magazynowanie profili na płasko nie zajmuje wiele miejsca, a różnica w cenie zwraca się już przy drugiej realizacji.

Wybór płyt 12,5 mm zamiast 15 mm obniża koszt materiału o 15-20%, a różnica w wytrzymałości ścianki działowej nie ma znaczenia przy typowych obciążeniach (regały, obrazy, telewizor do 40 cali). Płyta 15 mm sprawdza się tam, gdzie ściana narażona jest na uderzenia, na przykład w korytarzach szkół albo garażach.

Unikanie zabudowy bardzo małych powierzchni (poniżej 3-4 m²) ratuje budżet, bo koszt dojazdu i rozruchu ekipy rozkłada się na tak małą powierzchnię, że stawka efektywna wystrzeliwuje do 200-250 zł/m². Czasem taniej jest zrezygnować z wnęki albo poczekać, aż uzbiera się większy zakres prac.

Zamawianie materiałów z dostawą często wiąże się z rabatem 5-10%, bo skład budowlany oszczędza na logistyce własnej floty, a kierowca rozwozi towar po okolicy. Wystarczy zapytać przy składaniu zamówienia, czy dostawa na ten adres jest tańsza niż odbiór własny.

Wskazówka: przed podpisaniem umowy poproś ekipę o wycenę z podziałem na etapy (ruszt, płyty, szpachlowanie, gruntowanie) i materiały oddzielnie od robocizny. Dzięki temu łatwiej porównasz oferty różnych wykonawców, bo wszyscy będą mówili tym samym językiem liczb.

Checklistka pytań do wykonawcy

Zanim powierzysz komuś swój remont, wyrzuć z głowy myślenie o najniższej cenie i skup się na tym, co dostajesz w zamian. Oto osiem pytań, które oddzielą rzemieślnika od przypadkowej ekipy.

  • Czy wycena jest pisemna i rozbita na pozycje? Ustna oferta to pierwszy sygnał ostrzegawczy. Profesjonalista nie boi się spisać tego, co obiecuje.
  • Jaki jest przewidywany harmonogram z podziałem na etapy? Brak harmonogramu oznacza brak planu, a brak planu to opóźnienia.
  • Czy ekipa pokazuje portfolio z realizacjami podobnymi do Twojej? Ścianka działowa to jedno, a sufit wielopoziomowy z LED-ami to drugie.
  • Kto dostarcza materiały i kto odpowiada za ich jakość? Jeśli ekipa przywozi własne profile, bierze na siebie ryzyko, że będą zgodne z projektem.
  • Jaka jest gwarancja na wykonane prace? Minimum dwa lata, a najlepsi dają pięć. Gwarancja ustna nie istnieje.
  • Czy ekipa ma polisę OC? Wodociąg pęknięty podczas montażu to koszt kilku tysięcy złotych, jeśli nie ma polisy.
  • Ile osób przyjedzie i kto będzie kierownikiem robót? Trzyosobowa ekipa z wyznaczonym liderem pracuje sprawniej niż czterech przypadkowych ludzi.
  • Jak rozwiązywane są spory i poprawki po odbiorze? Profesjonalista ma na to procedurę zapisaną w umowie.

Kiedy zrobić samemu, a kiedy oddać fachowcom

Prosta ścianka działowa bez izolacji i otworów, na wysokość do 2,7 m, to rozsądny projekt dla osoby z podstawowym doświadczeniem w majsterkowaniu. Wymaga wiertarki, poziomicy, noża do płyt i kilku godzin pracy. Materiały kupisz w markecie budowlanym z dostawą, a instrukcje krok po kroku znajdziesz w materiałach producentów płyt.

Sufit wielopoziomowy, obudowa kominka, zabudowa z akustyką albo oświetleniem LED ukrytym w szczelinach to zadania dla ekipy z doświadczeniem. Błędy w tym segmencie kosztują podwójnie, bo poprawki wymagają demontażu całego fragmentu, a krzywy sufit widać z każdego miejsca w pokoju.

Ceny w regionach porównanie

Poniższa tabela pokazuje typowe widełki robocizny w sześciu miastach Polski dla zabudowy ścian i sufitów. Różnice sięgają 50% między najtańszym a najdroższym regionem, co przy większych realizacjach oznacza tysiące złotych oszczędności.

MiastoŚcianka (zł/m²)Sufit 1-poz. (zł/m²)Sufit wielopoz. (zł/m²)Zabudowa wnęk (zł/m²)
Warszawa80-12090-140180-280110-180
Kraków75-11585-135170-270100-170
Wrocław75-11085-130170-260100-165
Gdańsk75-11585-135175-270105-170
Poznań70-10580-125160-25095-160
Łódź65-10075-120150-24090-155
Miasta 100-300 tys.60-9070-110140-22085-140
Mniejsze miejscowości50-8060-100130-20080-130

FAQ najczęstsze pytania inwestorów

Czy płyty gipsowe wytrzymają ciężkie przedmioty? Pojedyncza płyta 12,5 mm utrzyma obraz czy półkę do 15 kg na kołku rozporowym. Przy obciążeniach powyżej 30 kg (bojler, szafka kuchenna, telewizor 65 cali) konieczne jest kotwienie w profilu CW za pomocą śrub motylkowych albo wzmocnienie rusztu płytą OSB lub sklejką za płytą gipsową.

Jak długo schnie szpachlowanie przed malowaniem? Standardowa masa szpachlowa schnie 24 godziny na warstwę, a przy grubszych warstwach nawet 48 godzin. Malowanie na wilgotną szpachlę powoduje pęcherze i odspajanie farby, dlatego pośpiech w tym etapie kończy się poprawkami za kilka miesięcy.

Czy w łazience wystarczy płyta wodoodporna bez dodatkowej hydroizolacji? Sama płyta wodoodporna chroni przed krótkotrwałym kontaktem z wilgocią, ale w strefach prysznica i wokół wanny konieczna jest dodatkowa folia w płynie albo membrana. Bez niej woda przenika przez spoiny i po dwóch latach szpachla zaczyna czernieć.

Ile trwa zabudowa typowego mieszkania? Mieszkanie 60 m² z zabudową ścianek działowych, sufitów i obudową instalacji zajmuje ekipie 7-10 dni roboczych. W praktyce czas rozciąga się do dwóch tygodni, bo schnięcie szpachli i prace innych branż (elektryka, hydraulika) wymuszają przerwy.

Czy da się łączyć płyty gipsowe z innymi materiałami? Tak, i często warto to robić. Płyta gipsowa dobrze współpracuje z drewnem (ruszt drewniany zamiast stalowego), betonem (klejenie na plackach) i wełną mineralną. W pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności sprawdza się system suchej zabudowy na profilach stalowych, podczas gdy w suchych wnętrzach rustykalnych lepiej wygląda ruszt drewniany.

Kalkulator zużycia materiałów na płyty gipsowe

Poniższy kalkulator pozwala oszacować orientacyjne zużycie płyt, profili i akcesoriów dla wybranej powierzchni zabudowy. Wartości mają charakter poglądowy i uwzględniają zapas materiałowy 8-10% na docinki.

- - - - -

Standardy i przepisy, które warto znać

Projektowanie zabudowy z płyt gipsowych opiera się na normie PN-EN 520, która klasyfikuje płyty i definiuje ich wymagania. Profile stalowe muszą spełniać PN-EN 14195, a łączniki i wieszaki PN-EN 13964. W budynkach wielorodzinnych izolacyjność akustyczna ścianek działowych regulowana jest przez PN-B-02151-3, a odporność ogniowa przez PN-EN 1992-1-2 (Eurocode 2) oraz polskie przepisy przeciwpożarowe zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury.

Ceny materiałów i robocizny podane w artykule pochodzą z cenników producentów płyt gipsowych obowiązujących w czwartym kwartale 2024 roku oraz z ankiet przeprowadzonych wśród ekip wykonawczych w sześciu miastach Polski. Dane GUS dotyczące przeciętnego wynagrodzenia w sektorze budowlanym oraz wskaźniki inflacji materiałowej posłużyły do aktualizacji stawek w scenariuszach kalkulacyjnych. Rzeczywiste koszty mogą się różnić o ±15% w zależności od dostawcy, regionu i terminu realizacji.

Decyzja o wyborze wykonawcy powinna opierać się na trzech filarach: pisemnej wycenie z rozbiciem na pozycje, referencjach z podobnych realizacji oraz jasnym harmonogramie z gwarancją na wykonane prace. Najniższa cena rzadko idzie w parze z najwyższą jakością, ale najwyższa cena też nie jest gwarancją perfekcji, dlatego zanim podpiszesz umowę, porównaj oferty od trzech różnych ekip i zweryfikuj ich doświadczenie w typie zabudowy, który planujesz.